معرفی سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO)

           

سازمان جهانی مالکیت فکری
(WORLD INTELLECTUAL PROPERTY ORGANIZATION)

پیدایش سازمان جهانی دارائی فکری به رویدادی در سال 1873 باز می‌گردد. در این سال نمایشگاهی تحت عنوان نمایشگاه بین‌المللی مبتکرین در وین برگزار گردید. اغلب مدعوین این نمایشگاه را به دلیل \"سرقت افکار\" و عدم احترام به اموال معنوی تحریم نمودند. در پی تلاشهای صاحب‌نظران ده سال بعد کنوانسیون پاریس در سال 1883 برای حمایت از دارائی فکری برپا گردید و کشورهای عضو برای انجام وظایف،‌ اداره بین‌المللی ایجاد نمودند. در سال 1886 کنفرانس برن با هدف حمایت از آثار ادبی و هنری پا به عرصه ظهور گذاشت و اداره‌ای نیز برای انجام امور اداری آن ایجاد گردید. در سال 1967 کنوانسیونی به نام تأسیس سازمان جهانی دارائی فکری در استکهلم با هدف ایجاد هماهنگی بین این دو اداره و توسعه ابزار لازم برای انطباق و روزآمد نمودن آنها تشکیل گردید و در سال 1970 با نام WIPO آغاز بکار نمود. در سال 1974 این سازمان به عنوان یکی از شانزده آژانس وابسته به سازمان ملل معرفی گردید تا بتواند فعالیت‌های دارائی فکری را ارتقاء‌ بخشد و انتقال تکنولوژی را به کشورهای در حال پیشرفت تسهیل نماید و بدینوسیله توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را ایجاد نماید.
طبق ماده 27 منشور حقوق بشر سازمان ملل (حق دارائی فکری) افراد از حمایت منافع مادی و معنوی حاصل از تولیدات علمی، ادبی و هنری بهره‌مند می‌گردند. در دارائی فکری نیز مانند دیگر حقوق مالکیت،‌ خالق یا مالک پروانه ثبت اختراع،‌ نشان تجاری و حق چاپ و تکثیر از منافع اثر یا سرمایه خود بهره‌مند می‌گردد.
اهداف سازمان WIPO
براساس ماده 3 کنوانسیون استکهلم اهداف این سازمان عبارتند از:
1- ارتقاء حمایت از دارائی فکری در جهان از طریق همکاری‌های متقابل دولتها و WIPO با سازمانهای مشابه بین‌المللی،
2- ایجاد هماهنگی و حصول اطمینان از همکاریهای اجرایی اتحادیه‌های پاریس و برن.
در مورد هدف اول:
1- WIPO کشورهای عضو را برای انعقاد معاهدات جدید بین‌المللی تشویق می‌نماید،
2- قوانین ملی مربوط به دارائی فکری را تصحیح می‌نماید،
3- به کشورهای در حال توسعه کمک‌های فنی می‌نماید،
4- اطلاعات مربوطه را جمع‌آوری و اشاعه می‌نماید،
5- خدماتی جهت تسهیل دریافت حمایت از اختراعات، نشان تجاری و طراحی‌های صنعتی برای کشورهای نیازمند ارائه می‌کند،
6- بین کشورهای عضو هماهنگی و همکاری ایجاد می‌نماید.
در مورد هدف دوم:
 سازمان WIPO مرکزیت اجراء و هدایت اتحادیه‌های دارائی فکری را در دبیرخانه بین‌المللی خود در ژنو انجام می‌دهد و از طریق ارگان‌های مختلف بر این امر نظارت می‌نماید و نیز محوریت مسائل اقتصادی برای کشورهای عضو را نیز برعهده دارد.
وظایف سازمان WIPO :
طبق ماده چهار کنوانسیون استکهلم وظایف این سازمان این گونه تعریف شده است:
 طراحی و توسعه ابزاری لازم برای افزایش کارایی و اثربخشی فرآیند حمایت از دارائی فکری در دنیا و کمک به تصویب قوانین ملی در این زمینه،
 نظارت بر وظایف اجرایی اتحادیه‌های برن،‌ پاریس و اتحادیه‌های وابسته،
 همکاری در ایجاد و تشویق و حمایت از اجرای توافق نامه‌های بین‌المللی در حمایت از دارائی فکری،
 مساعدتهای قانونی و فنی در مورد دارائی فکری به کشورهای عضو،
 ارائه خدمات و فعالیتهای مقتضی در جهت تسهیل حمایت از دارائی فکری و تدارک امکان ثبت بین‌المللی آنها.
ارکان و ساختار WIPO :
سازمان WIPO دارای دو رکن اساسی است:
 مالکیت صنعتی (اختراعات، نشان تجاری، طراحی صنعتی)،
 حق تألیف در آثار ادبی، موسیقی، هنری، عکاسی و زمینه‌های صوتی‌ ـ تصویری.
همچنین این سازمان دارای چهار پیکر اصلی می‌باشد:
1-  مجمع عموی (کلیه کشورهای عضو WIPO و نیز اتحادیه برن و پاریس)،
2- کنفرانس شامل کلیه کشورهای عضو WIPO ،
3- کمیته همکاری (شامل 68 عضو از مجمع عمومی، کنفرانس و سوئیس)،
4- دبیرخانه بین‌المللی .
مجمع عمومی و کنفرانس هر دو سال یک بار به صورت جلسات عمومی نشست دارد و کمیته همکاری سالانه یک بار تشکیل جلسه می‌دهد. کلیه این چهار رکن تحت نظر دبیرکل و با آرای مجمع عمومی تعیین می‌گردد. عضویت در WIPO برای کلیه کشورهای عضو اتحادیه‌های برن و پاریس آزاد است و نیز برای اعضای سازمان ملل، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی،‌ دادگاه بین‌المللی عدالت و نیز دعوت مجمع عمومی برای عضویت.

دبیرخانه WIPO :
این اداره در واقع دبیرخانه سازمان WIPO و اتحادیه‌های وابسته می‌باشد که توسط معاهدات پاریس، برن، ‌مادرید، پروتکل مادرید، ‌توافق لیسبون، هایگ، استراسبورگ، لیس، لوکارنو، وین و معاهده بوداپست ایجاد شده است. این اداره تحت نظر اعضای مجمع عمومی و کنفرانس اداره می‌گردد و مدیریت آن بر عهده دبیرکل WIPO می‌باشد.
وظایف دبیرخانه:
 انتشار ماهنامه (انگلیسی و فرانسه) مالکیت صنعتی و حق چاپ و تألیف  شامل اطلاعات اعضاء جدید و اتحادیه‌های وابسته و فعالیت حوزه‌های مختلف آنها،
 ارائه خدمات چهارگانه ثبت بین‌المللی.
1- اداره PATENT COROPRATION TREATY (1978) با وظایف:
 دسته‌بندی درخواستهای بین‌المللی ثبت به شکل کاغذی و دیسک فشرده،
 نگهداری نسخه‌های موقت و اصلی تقاضانامه‌ها،
 چاپ هفته نامه PCT ،
 چاپ دوره‌ای راهنمای درخواست‌کنندگان PCT ،
 برقراری تماس لازم با درخواست‌کنندگان برای طبقه‌بندی درخواست‌های ثبت اختراع ملی یا منطقه‌ای و تماس با مسؤولان تکمیل کننده تقاضا نامه‌ها و جستجو‌کنندگان آزمونهای ابتدائی،
 ایجاد نشست کمیته‌های دولتها برای ایجاد هماهنگی‌های پایدار بین‌اداره‌ها و افراد مسؤول ثبت در سطح بین‌المللی.
2- پارتمان ثبت بین‌المللی نشان تجاری (1893) با وظایف:
 چاپ و انتشار بولتن (انگلیس و فرانسه) هر دو هفته یک بار شامل اطلاعات ثبت نشانهای جدید تجاری، تغییرات ثبت (انتقال قانونی،‌ فسخ و محدود کردن کالاها) و تمدید ثبت طب معاهده مادرید،
 انتشار دیسک فشرده برای اطلاعات کتاب شناختی و ترسیمی کلیه نشانهای تجاری بین‌المللی .
3- دپارتمان ودیعه سپاری بین‌المللی (نمونه‌های) طرحهای صنعتی (1928) با وظایف چاپ بولتن ماهانه در (فرانسه و انگلیسی)، نشر ودیعه‌های جدید و تغییرات ایجاد شده در ودیعه سپاری‌های پیشین.
4- دپارتمان خدمات ثبت بین‌الملل القاب اصیل   (1928) با وظایف چاپ بولتن ماهانه (فرانسه) شامل ثبت القاب و اسامی جدید.
منابع مالی دبیرخانه بین‌المللی:
این منابع از طریق مشارکت اعضاء (14%) شامل اعضاء اتحادیه‌های برن و پاریس و نیز کنفرانس WIPO و همچنین کارمزدهای پرداختی کاربران خصوصی ثبت بین‌الملل (80%) و 6% باقیمانده از طریق فروش خدمات حقوقی، فنی، انتشارات و هدایا و کمکهای اعطایی سازمان بین‌المللی تأمین می‌گردد.
اتحادیه‌های وابسته به WIPO در زمینه مالکیت صنعتی:
این اتحادیه‌ها عبارتند از :
 معاهده پاریس (حمایت از مالکیت صنعتی در اشکال، نشان تجاری، طراحی صنعتی، طراح مفید و شاخص‌های جغرافیایی  نیز جلوگیری از رقابت غیرعادلانه) سال 1883،
 معاهده مادرید (جلوگیری از منابع جعلی و دروغین کالاها و خدمات) سال 1891 ،
 اتحادیه مادرید (ثبت بین‌المللی نشان تجاری) سال 1891 ،
 اتحادیه هایگ (ودیعه سپاری بین‌المللی طرحهای صنعتی) سال 1925 ،
 اتحادیه لیس (طبقه‌بندی بین‌المللی کالاها و خدمات برای ثبت نشان تجاری) سال 1957 ،
 اتحادیه لیسبون (حمایت از القاب اصیل و ثبت بین‌المللی آنها ) سال 1968 ،
 اتحادیه لوکارنو (ایجاد طبقه‌بندی بین‌المللی طراحی صنعتی) سال 1968 ،
 اتحادیه (PATENT CORPORATION TREATY) همکاری برای طبقه‌بندی،‌ جستجو و آزمون درخواست‌های بین‌المللی برای حمایت از اختراعات سال 1970 ،
 اتحادیه آی. پی. سی (INTERNATIONAL PATENT CLASSIFICATION) (ایجاد هماهنگی و یکپارچگی طبقه‌بندی اختراعات) سال 1971 ،
 اتحادیه وین (تأسیس طبقه‌بندی بین‌المللی برای اجزای ترسیمی نشانه‌های تجاری) 1973 ،
 اتحادیه بوداپست (شناسایی بین‌المللی ذخائر میکروارگانیسم‌ها برای مفاصد ثبت پتنت) 1977 ،
 معاهده نایروبی (محافظت از سمبل المپیک در برابر سوءاستفاده‌های تجاری) 1981 ،
 معاهده قانون نشان‌های تجاری (TRADEMARK LAW TREATY) (ساده کردن تشریفات ثبت نشان تجاری) 1994 .
اتحادیه‌های وابسته به WIPO در زمینه حق چاپ و تکثیر:
 اتحادیه برن (حمایت از آثار ادبی و هنری) 1886 ،
 معاهده حق تألیف وایپو (WCT)،‌(حمایت از حقوق ویژه آثار ویژه) 1996 ،
 معاهده اجرای گرامافونی (WPPT) (حمایت از حقوق هنرمندان در اجرای زنده صوتی گرامافون) 1996 ،
 کنوانسیون رم (حمایت از اجرا و تولیدکنندگان گرامافون و سازمانهای پخش و اشاعه آنها تحت مدیریت یونسکو و سازمان بین‌المللی کار) 1925 ،
 کنوانسیون ژنو (حمایت از تولیدکنندگان گرامافون در برابر تکثیر غیرمجاز) 1971 ،
 کنوانسیون بروکسل (توزیع انتقالی سیگنالهای حاوی برنامه از طریق ماهواره) 1974 .
فعالیتهای سازمان WIPO در ارتباط با مالکیت فکری کشورهای در حال توسعه:
 استفاده بهینه از دارائی برای تشویق فعالیتهای خلاق ملی، تسهیل دستیابی به فناوری کشورهای دیگر،
 استفاده از آثار ادبی و هنری با منشاء خارجی،
 سازماندهی برای دسترسی آسانتر به اطلاعات علمی و فنی میلیونها پروانه ثبت اختراع،
سازمان WIPO در ارتباط با مالکیت صنعتی در کشورهای در حال توسعه دارای فعالیتهای زیر می‌باشد:
 بهبود شرایط دست‌یابی به فناوری خارجی اختراعات،
 افزایش رقابت‌پذیری در تجارت بین‌المللی از طریق حمایت بهتر از نشان خدماتی و تجاری و استفاده بهینه از آنها در بازرگانی،
 تسهیل دسترسی به اطلاعات فناوری در مدارک ثبت اختراعات و اشاعه آنها به کاربران بالقوه،
 مساعدت در ایجاد، تجهیز و مدرنیزه نمودن ادارات مالکیت صنعتی این کشورها،
 مشاوره حقوقی برای تهیه پیش‌نویس قوانین موردنیاز و ترجمه به زبانهای دیگر.
برای نیل به امور فوق لازم است کشورهای در حال توسعه قوانین ملی خود را در مورد مالکیت صنعتی تنظیم نمایند و مؤسسات دولتی را در این زمینه تقویت نموده و به معاهدات بین‌المللی عمل نمایند. در این راه WIPO خدمات مشاوره و آموزش، تجهیز مدارک، مستندات و لوازم لازم را از طریق آکادمی WIPO ارائه می‌نماید که منابع مالی این آموزشها توسط WIPO یا کشورهای اعطاءکننده کمک مالی، اداره ثبت اختراعات اروپا و یا برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)  تأمین می‌گردد.

الزامات و امتیازات عضویت در WIPO :
از عمده‌ترین شرایط و الزامات اعضاء ارائه شواهد و مدارک لازم و کافی مبنی بر تعهد کشور عضو به رعایت حقوق دارائی فکری می‌باشد. کلیه کشورهای عضو WIPO موظفند در چهارچوب مالکیت معنوی با اتباع سایر کشورهای عضو نیز مانند اتباع خود عمل نمایند و کلیه امتیازات قانونی و حقوقی اتباع خود در زمینه مالکیت صنعتی را به اتباع سایر کشورهای عضو اعطاء نمایند. اعضاء همچنین موظفند تا سازمانی تحت عنوان اداره مالکیت صنعتی ( یا نام مشابه) ایجاد نمایند و این اداره مؤظف است زمینه اجرای مفاد کنوانسیون‌های مرتبط اعم از پذیرش درخواست‌های بین‌المللی ثبت،‌ بررسی صحت صدور گواهینامه و اوراق مربوطه، ‌انتشار موضوع در نشریه رسمی و اداری، پیگیری و پاسخ‌دهی تقاضانامه‌های اتباع سایر کشورهای عضو و ایجاد بانک اطلاعاتی مربوط به مالکیت صنعتی را فراهم نماید.
در زمینه امتیازات عضویت در WIPO می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
 کاهش هزینه‌های پست،
 برخورداری از همکاری سازمانهای وابسته در کلیه کشورهای عضو به‌منظور اعلام اختراعات، نشان تجاری و کلیه دارائی‌های معنوی مخترعین، مبتکرین صاحبان فعالیت‌های تجاری و نیز صاحبان آثار فکری کشور،
 دسترسی به بانکهای اطلاعاتی WIPO و بانکهای مشابه کشورهای عضو در زمینه دارائی فکر،
 برخورداری از خدمات مرکز داوری و حل اختلاف WIPO،
 استفاده از خدمات مراکز آکادمی جهانی WIPO،
 همکاری نظام قضائی کشورهای عضو در جلوگیری از سوءاستفاده از حقوق مالکیت معنوی،
 همکاری گمرک کشورهای عضو در جلوگیری از سوءاستفاده سایر کشورها از اختراعات، نشان تجاری و اسامی جغرافیایی،
 برخورداری از خدمات مشاوره‌ای و مطالعاتی در زمینه ساختار،‌ تدوین مقررات و آئین‌نامه‌های اجرائی ادارات دارائی فکری کشور،
 برخورداری از خدمات و کمک‌های سازمان WIPO در زمینه تجهیز و مدرنیزه کردن ادارات ثبت کشورهای عضو.
در حال حاضر طبق آمار سال 2000 این سازمان بالغ بر 90% از کشورهای جهان  را در عضویت خود دارد که 177 کشور دنیا را پوشش می‌دهد.

http://www.techmart.ir/fa/?c=content&id=288

/ 0 نظر / 2 بازدید