سازمان بازدارندگی از به‌کارگیری جنگ‌افزارهای شیمیایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مختصات: °۴٫۲۸۳۱۹۳شرقی °۵۲٫۰۹۱۲۴۱شمالی (نقشه)

ستاد سازمان در لاهه

سازمان بازدارندگی از بکارگیری جنگ‌افزارهای کشتار گروهی(به انگلیسی: Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons) یک سازمان جهانی است که ستاد آن در لاهه هلند قرار دارد. این سازمان در ۱۹۹۷ پایه ریزی شد و در سال ۲۰۰۰ همکاری خود با سازمان‎ ملل‎ متحد را آغاز کرد. سازمان بازدارندگی از بکارگیری جنگ‌افزارهای کشتار گروهی ۱۸۵ کشور را در راستای ضرب الاجل ۲۹ آوریل ۲۰۱۲ برای از میان بردن کامل جنگ‌افزارهای کشتار گروهی سراسر جهان که مرگ و مصیبت را از جنگ جهانی نخست تاکنون برای یکسری از مردم این کره خاکی به همراه داشته، گردهم می‌آورد.

تاکنون کشورهایی که ۹۸ درصد از جمعیت جهان را پایه ریزی می‌دهند به کنوانسیون بازداری بکارگیری جنگ‌افزارهای کشتار گروهی که ۱۱ سال پیش نوشته شده‌است پیوسته‌اند و به آن وفادار بودند.

بر پایه کنوانسیون بازداری بکارگیری جنگ‌افزارهای کشتار گروهی، تا کنون کشورهایی همانند آلبانی و کره جنوبی پیشتر روند نابودی انباشته‌های جنگ‌افزارهای کشتار گروهی خود را تکمیل کرده‌اند.

 

تاریخچه

نخستین بار در سال ۱۸۷۴ در بروکسل کنوانسیون بر پایه کنوانسیون بازدارندگی از کاربرد جنگ افزارهای شیمیایی، تصویب شد. سپس در نشست کنفرانس‌های لاهه در سالهای ۱۸۹۹ و ۱۹۰۷ از کشورها خواسته شد تا از کاربرد جنگ‌افزارهای شیمیایی در جنگ‌ها خودداری ورزند با این همه کاربرد گسترده جنگ افزارهای شیمیایی در جنگ جهانی نخست و اثرات تخریبی و هراس ناک آن مایه‌ای شد تا کشورها بازدارندگی کامل از بکارگیری جنگ‌افزارهای شیمیایی را دنبال کنند. پروتکل سال ۱۹۲۵ ژنو اگر چه توانست بازدارندگی حقوقی از کاربرد جنگ‌افزارهای شیمیایی ایجاد کند ولی توانا نبود از فرآوری و تکثیر آنها جلوگیری نماید. پس، امکان تکثیر و اندوخته سازی جنگ افزارهای شیمیایی بدون محدویت ویژه قانونی برای کشورها فراهم بود. در زمان امضای پروتکل ژنو ۱۲۰ کشور از کشورهایی که در ژنو گرد آمده بودند آن را امضا کردند دولت‌های آمریکا، ژاپن، برزیل و آرژانتین از آن میان کشورهایی بودند که از امضای پروتکل خودداری کردند شوروی نیز با پیوست شرط امکان بکارگیری جنگ افزارهای شیمیایی و میکروبی در برابر کشورهای غیر عضو در پروتکل به امضای اسناد مربوطه دست زد.

در سال ۱۹۴۸در چارچوب فعالیت‌های سازمان ملل درباره خلع جنگ افزار، کمیته جنگ‌افزارهای متعارف، جنگ افزارهایی شیمیایی را به نام جنگ‌افزارهای نابودی گروهی در کنار جنگ‌افزارهای هسته‌ای قرار داد. نخستین قطعنامه گردهمایی همگانی سازمان ملل درباره جنگ‌افزارهای شیمیایی در سال ۱۹۶۶به تصویب رسید و در سال ۱۹۶۸مجمع همگانی دبیرکل را کارگزار کرد تا گزارشی درباره آثار زیانبار جنگ‌افزارهای شیمیایی ارائه نماید . در پی تلاش‌هایی که برای بازداشته کردن ساخت، تولید، انبار کردن و کاربرد جنگ‌افزارهای شیمیایی و میکروبی صورت گرفت پیمانی در سال ۱۹۷۲ به امضا رسید که بر پایه آن دولت‌های امضا کننده پایبند شدند که تحت هیچ شرایطی جنگ افزارهای بیولوژیک را فرآوری و انبار نکنند و از گسترش آن خودداری ورزند. هم اکنون بیش از ۱۱۰کشور عضو این پیمان هستند. با نگرش به موانعی که برای دستیابی به یک پیمان جهانی درباره بازداری فرآوری، اندوخته سازی و گسترش جنگ‌افزارهای شیمیایی وجود داشت، گروه کشورهای غربی در سال ۱۹۸۹در چارچوبی موسوم به گروه استرالیا (در برگیرنده ۲۰کشور غربی)حدود ۵۰ماده شیمیایی را که در صنعت شیمیایی کاربرد دارد ولی می‌تواند در فرآوری جنگ افزارهای شیمیایی نیز به کار رود، زیرمهار گرفت.

در سال ۱۹۹۲ کنفرانس خلع جنگ افزار در ژنو پیش نویس و طرح کنوانسیون بازداری جنگ افزارهای شیمیایی را تهیه و به سازمان ملل تقدیم کرد که گردهمایی همگانی سازمان ملل آن را در ۲۴ ماده و ۳ پیوست در دسامبر سال ۱۹۹۲ با اجماع به تصویب رساند شمار اعضا نیز طی مدت کوتاهی به ۱۶۰دولت افزایش یافت. پس از تصویب پیمان نامه بدست پارلمان دولت مجارستان به نام شصت و پنجمین عضو پیمان‌نامه از ۲۹ آوریل ۱۹۹۷لازم الاجرا گردیده‌است.

در ژانویه سال ۱۹۹۳کشورهای جهان پیش نویس کنوانسیون بازداری گسترش، فرآوری، اندوخته سازی و بکارگیری جنگ افزارهای شیمیایی و همچنین نابود سازی جنگ‌افزارهای شیمیایی را امضا کردند.

 

پیمان‌نامه‌های دیگر مهار جنگ افزاری

میان سال‌های ۱۹۵۹- ۱۹۹۲بیش از ۳۰ پیمان‌نامه مهار جنگ افزاری به امضای کشورهای دارای قدرت نظامی و دیگر دولت‌ها رسید که برخی از آنها در چارچوب پیمان‌نامه‌های رسمی دو یا چند جانبه تنظیم شدند؛

  • پیمان‌نامه ۱۹۵۹ قطب جنوب که انفجار و آزمایش هسته‌ای در این قاره را بازداشته نمی‌سازد.
  • پیمان نامه ۱۹۶۳ ناظر بر بازدارندگی از آزمایشهای هسته‌ای در فضای فرای جو و بستر دریاها
  • پیمان‌نامه ۱۹۶۷درباره اصول ناظر بر فعالیت‌های کشورها در اکتشاف و بکارگیری فضای فرای جو مانند ماه
  • پیمان‌نامه ۱۹۶۷مبنی بر بازدارندگی از استقرار جنگ‌افزارهای هسته‌ای در کشورهای آمریکای لاتین (پیمان نامه تلاتللکو)
  • پیمان‌نامه ۱۹۶۸عدم گسترش جنگ افزارهای هسته‌ای
  • پیمان‌نامه ۱۹۷۱بازدارندگی از استقرار جنگ‌افزارهای هسته‌ای و دیگر جنگ افزارهای کشتار گروهی در بستر دریا و کف اقیانوس‌ها
  • پیمان‌نامه ۱۹۸۵ایجاد منطقه بدون جنگ افزار هسته‌ای در جنوب اقیانوس آرام (پیمان نامه راروتونگا).
  • پیمان‌نامه سالت؛ بین شوروی و آمریکا، که نخستین سری مذاکره‌های مربوط به محدودیت جنگ افزارهای راهبردی است و از نوامبر ۱۹۶۹ تا مه ۱۹۷۲ به درازا انجامید
  • پیمان‌نامه ۱۹۸۷؛ بین شوروی و آمریکا، حذف موشکهای میان برد و کوتاه برد هسته‌ای
  • معاهده ۱۹۹۱ استارت – ۱؛ بین روسیه و آمریکا، که بر پایه آن هر یک از دو طرف ملزم به کاهش شمار قابل ملاحظه‌ای از کلاهک‌های هسته‌ای تا سال ۲۰۰۳ بودند.
/ 0 نظر / 3 بازدید