همه چیز درباره طرح صنعتی

مقدمه

  در اجراء اصل یکصدو بیست و سوم (123) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایرن قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب جلسه مورخ 7/8/86 کمیسیون قضائی و خصوصی مجلس شورای اسلامی مطابق اصل 85 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که با عنوان طرح ثبت اختراعات طرح های صنعتی، علائم و نامهای تجاری به مجلس شورای اسلامی تصریح گردیده بود پس از موافقت مجلس با اجرای آزمایشی آن به مدت پنج سال در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ 3/11/86 و تأئید شورای محترم نگهبان ابلاغ گردید.

 

 

مفاهیم کلی طرح صنعتی

طرح صنعتی چیست

وفق ماده 20 قانون ثبت اختراعات ، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386 هرگونه ترکیب خطوط یا رنگها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط، رنگها و یا بدون آن، به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصول از صنایع دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است. در یک طرح صنعتی تنها دسترسی به یک نتیجه فنی بدون تفسیر معاهده مشمول حمایت از این قانون نمی باشد. -  بنابراین هر تغییری که در ظاهر یک فرآورده صنعتی یا محصول از صنایع دستی ایجاد شد مشروط بر اینکه یک ظاهر منحصر به فرد داشته باشد که از طیف و سیعی از دیگر محصولات متمایز گردد می تواند یک طرح صنعتی قابل حمایت باشد. از اینرو نتیجه فنی به تنهایی یا فرآیند محصول نمی تواند از نظر این قانون، طرح صنعتی باشد. -  در کتب آموزشی سازمان جهانی مالکیت فکری (Looking good) به شکل و ظاهر کالا آنهم از جنبه زینتی و زیبایی شناختی توجه دارد و به جذابیت محصول که باعث تفاوت مابین شکل و ظاهر کالاهای یک بنگاه اقتصادی با کالای تولیدی رقیب می شود به عنوان ویژگی خاص نگاه می کند. -  طرح صنعتی می تواند شامل تعداد زیادی از محصولات صنعتی، پوشاک، صنایع دستی، ابزار متنوع پزشکی ، محصولات خانگی، محصولات لوکس، اسباب بازی مبلمان لوازم برقی اتومبیل و غیره باشد. - طرح صنعتی می تواند سه بعدی بوده مثل شکل یا سطح یک ماده و یا دو بعدی باشد مثل الگوها و خطوط و رنگ یک کالا، همچنین بسته بندی کالاها و محصولات صنعتی به صورت خاص و یا ترکیب خطوط و رنگ بندی بر روی بسته بندی محصولات می توان طرح صنعتی قابل ثبت و حمایت باشد.

 

مزایای ثبت طرح صنعتی

  شرکت ها اغلب زمان و منابع قابل ملاحظه ای برای ارتقاء میزان جذابیت محصولاتشان اختصاص می دهند طرح های جدید اغلب با اهداف مختلفی تهیه می شوند. به عنوان مثال: سازگارکردن محصولات به منظور اینکه برای بخش های خاص بازار جذابیت داشته باشند. تغییرات جزئی در طرح برخی محصولات (مثلاً ساعت) باعث می شود برای گروه های مختلف سنی، فرهنگی یا اجتماعی مناسب باشند. ضمن اینکه عملکرد اصلی یک ساعت بدون تغییر باقی می ماند، بطور کلی سلیقه کودکان و بزرگسالان در طراحی مختلف مورد توجه قرار می گیرد و این امر باعث افزایش میدان فروش کالاها می شود. از دیگر مزایای طراحی های نو می توان به ایجاد بازار مناسب جدید اشاره کرد به عبارت دیگر در یک بازار رقابتی، بسیاری از شرکت ها درپی ایجاد موقعیت مناسب فروش از طریق معرفی طرح های مبتکرانه برای محصولات جدید خود هستند تا آنها را از محصولات رقبایشان متمایز سازند. این امر درخصوص اقلام معمولی مانند انواع قفل، کفش، فنجان، انواع بسته بندی و همچنین اقلام گرانقیمت چون جواهرات، رایانه یا اتومبیل و یا حتی طراحی فضای  داخلی وخارجی ساختمان ها  نیز صادق است. با توجه به مقدمه ذکر شده طرح صنعتی ارزش یک محصول را افزایش می دهد و باعث می شود که محصول برای مشتریان جذابیت پیدا کند. و عامل منحصر به فرد فروش محصولات باشد. بنابراین حمایت از طرح صنعتی باید بخش حیاتی در کسب و کار هر طراح یا تولید کننده باشد. با حمایت از یک طرح صنعتی از طریق ثبت آن در اداره کل مالکیت صنعتی مالک از حق انحصاری جهت جلوگیری از نسخه برداری غیرمجاز یا تقلید توسط اشخاص ثالث برخوردار می شود. این امر از نظر تجاری بسیار با ارزش می باشد چرا که توانائی رقابت کسب و کار را بهبود می بخشد به عبارت بهتر با ثبت یک طرح صنعتی خوب می توان باعث  بالا بردن ارزش یک محصول را در بازار شد و استقبال مصرف کنندگان از یک محصول خاص را افزایش داد و همچنین تقلید و نسخه برداری توسط رقبا جلوگیری به عمل آورد. از سوی دیگر یک طرح صنعتی خوب دارایی یک شرکت محسوب می شود و باعث ایجاد بستر مناسب جهت سرمایه گذاری در صنعت می گردد و امکان نقل و انتقال و اجاره و استفاده از آنرا برای صاحبش فراهم می کند. در یک کلام طرح های جدید و اصیل باعث افزایش انگیزه جهت ایجاد خلاقیت و نوآوری شده و موجب افزایش رقابت منصفانه در عالم تولید و طراحی می شود.

 

 

دلایل حمایت از طرح صنعتی و حقوق ناشی از آن

درحقیقت ثبت یک طرح صنعتی و حمایت های بعدی آن باعث تشویق و خلاقیت مردم می شود و از لحاظ توسعه اقتصادی نیز با ایجاد خلاقیت در بخش صنعتی و بازاریابی کمک به توسعه فعالیت تجاری کرده و بخش صادرات فعلی کشورها را تقویت می کند. در واقع مالک طرح صنعتی ثبت شده از یک حق انحصاری تولید، ساخت و فروش و صادرات برخوردار شده حق جلوگیری از کپی برداری طرح را داشته و با این حمایت قانونی از نظر کیفی نیز محصولات ارتقاء یافته و موجب تقویت تولید داخل می گردد.

 

مدت اعتبار قانونی طرح صنعتی ثبت شده

وفق بند (د) ماده 28 قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب سال 1386، مدت اعتبار طرح صنعتی پنج سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه ثبت آن خواهد بود. این مدت را می توان برای دو دوره پنجساله متوالی دیگر پس از پرداخت هزینه مربوط تمدید نمود. پس از انقضاء هر دوره که از پایان دوره شروع می شود، یک مهلت شش ماهه برای پرداخت هزینه تمدید گردیده و همچنین جریمه تأخیر در نظر گرفته خواهد شد.

 

طرح های قابل ثبت

وفق ماده 21 طرح های صنعتی زمانی قابل ثبت اس که جدید و یا اصیل باشد. طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا برحسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشاء شده باشد و همانند آن به عموم عرضه نشده باشد.

طرح صنعتی درصورتی اصیل محسوب می شود که به طور مستقل توسط طراح پدید آمده و کپی و نظیر طرح های موجود نباشد، به نحوی که از دید یک کاربر آگاه متقاوت از طرح هایی باشد که قبلاً در ا ختیار عموم قرار گرفته است.

 

 

 

طرح های غیر قابل ثبت

چنانچه طرح ارائه شده به اداره ثبت طرح های صنعتی مشمول هریک از موارد زیر باشد، ثبت آن در این اداره مقدور نمی باشد.

  1. طرحهایی که جدید یا اصیل نباشند
  2. طرحهایی که بهره برداری از آنها خلاف موازین شرعی یا نظم عمومی و اخلاق حسنه باشند.
  3. طرحهایی که حاوی نمادها یا نشانه های رسمی باشند.

پرچم کشورها، نشان المپیک ، آرم صلیب سرخ و هلال احمر و غیره امکان انحصار وجود ندارد.

 

  1. طرحهایی که درنتیجه عملکردفنی بدون تغییر ظاهری ایجاد شوند.

 

  1. طرحهایی که نتوان آنرا جای دیگری ساخت. ترکیب طبیعت و مصنوعات ساخت بشر که منحصربه فرد بوده و امکان ساخت مجدد آن وجود ندارد .

 

 6-طرحهایی که شکل ثابت ندارند.

اسباب بازیهای شنی و نظایر آن که در هربار استفاده به یک شکل خاص در می آیند(حاوی شکل ثابتی نیستند) قابلیت ثبت شدن ندارند.

 

 
7-
طرحهایی که به تنهایی مفهومی ندارد

در این مورد می توان به کالاهای که به تنهایی قابلیت استفاده ندارند مثل پارچ یا لیوان و غیره  اشاره کرد.

 
8-
طرحهایی که عیناً در طبیعت وجود دارند

ترکیباتی فیزیکی که باحذف برخی از قسمتهای آن طرح جدیدی را امکان ساخت مجدد آن وجود ندارد را شامل می شود.

 

  1. طرحهایی شامل اشکال هندسی

می توان به مکعب مربع و مستطیل و غیره که طراحی های ابتدایی جهت تشکیل هرنوع کالایی می باشد.

 

  

  1. طرح هایی که به الکتریسیته وابسته هستند

طراحی صفحه موبایل و سایر لوازم الکتریکی که با قطع جریان الکتریسته اثری از آن باقی نمی ماند.

 

 

 

سیستم لاهه و ثبت بین المللی طرح صنعتی

 سیستم لاهه برای متمرکز کردن و دستیابی و حفظ حقوق طرح صنعتی است و یک مکانیسم را برای ثبت یک طرح صنعتی در کشورهایی که عضو می باشد بوجود آمده است برای مدیریت مرکزی که بعد از ثبت به وجود می آید نیز قابل اعمال است تنظیم یک تقاضانامه برای ثبت در کلیه کشورها کفایت می کند و اگر هیچ اعتراضی وجود نداشته باشد و ثبت گردد در نتیجه آن ثبت حمایت در هرکشور که تقاضا شد و منجر به ثبت گردیده را می تواند داشته باشد. سیستم جدید ثبت طرح صنعتی بسیار ساده و درعین حال در زمان صرفه جویی می کند. این سیستم یک سیستم هدفمند قابل دسترسی می باشد و صرفاً با پرکردن یک تقاضانامه واحد در تمامم کشورها که عضو لاهه هستند می تواند ثبت بین المللی انجام داد. درحال حاضر طرح صنعتی در ایران مانند بسیاری از کشورها از جمله آمریکا و ژاپن که عضو لاهه نمی باشد در محدوده جغرافیایی داخلی قابل حمایت می باشد. البته بسیاری از شرکتهای آمریکایی به دلیل منافع تجاری خاص به کشورهای دیگر رفته و تقاضای ثبت طرح هایی را درکشورهای دیگر ارائه داده اند. چنانچه متقاضی اعم از شخص حقیقی و حقوقی در ایران بخواهد طرح های خود را در سایر کشورها به ثبت برساند و از حمایت برخوردار می گردد باید به کشور مورد نظر مراجعه و تقاضای خود را در همان کشور ارائه نماید.

http://iripo.ssaa.ir/Default.aspx?tabid=3255

/ 0 نظر / 3 بازدید