نوآوری و مالکیت معنوی

اختراع (Invention)
محصول یا فرآیندی است که راه نوینی را جهت انجام کاری ارائه می دهد یا راه حل فنی جدیدی را برای حل مشکلی پیشنهاد می کند (وایپو).

اختراع کوچک (Utility Models)
اختراع کوچک اختراعی است که تمام الزامات قابلیت ثبت اختراع را ندارد ولی دارای استفاده صنعتی است.

تحقیق بنیادی (Fundamental research)
تحقیق بنیادی تحقیقی برای ایجاد درک نوینی از اصول و فرایندهای اساسی و اصلی است (یونسکو).

تحقیق کاربردی (Applied research)
تحقیقی است که برای ایجاد (خلق) فناوری جدید طراحی می شود (یونسکو).

نوآوری (Innovation)
نوآوری یعنی تبدیل اختراع به محصول یا فرآیند بازار پسند (وایپو). به عبارت دیگر نواوری بهره برداری موفقیت آمیز از ایده های نو است

حق انحصاری اثر (Copyright)
حق انحصاری اثر عبارت است از حقوق اعطا شده به پدیدآورندگان آثار و کارهای ادبی و هنری (وایپو).

حق ثبت اختراع (Patent)
پتنـت حــق انحصاری اسـت کـه در قبـال اختـراع ثبت شده به مختـــرع یا نمـایندة قانونی او اعــطا (grant) می‌شود (وایپو).

مالکیت صنعتی (Industrial Property)
مالکیت صنعتی دربرگیرنده اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری و خدماتی، نامهای تجاری،‌ نشانه های جغرافیایی مبدأ‌ کالا و حمایت علیه رقابت غیر منصفانه است (وایپو).

علائم تجاری (Trademarks)
علامت تجاری نشانه شاخصی است که معرف کالاها یا خدمات معین ایجاد شده توسط شخص یا شرکت خاصی می باشد (وایپو).

علائم جغرافیایی (Geographical Indications)
علامت جغرافیایی نشانه ای است برای کالاهایی که مبدا جغرافیایی ویژه ای دارند و دارای کیفیت یا اعتباری می باشند که ناشی از خاستگاه آنهاست (وایپو).

طرحهای صنعتی (Industrial Designs)
طرح صنعتی جنبه تزئینی یا زیبایی شناسی کالا را نشان می دهد. طرح می تواند شامل خصوصیات سه بعدی مثل شکل کالا یا خصوصیات دوبعدی مانند الگوها، خطوط و رنگ باشد (وایپو).


معاهده همکاری ثبت اختراع PCT

معاهده همکاری ثبت اختراع (Patent Cooperation Treaty) یکی از تدابیری است که در سطح بین‌المللی برای صیانت از حقوق مالکیت فکری، اندیشیده شده است، تا قبل از انعقاد این معاهده، هر مخترعی که مایل به ثبت اختراع خود در بیش از یک کشور بود، ‌باید فرم تقاضا را تکمیل و برای همه کشورهایی که می‌خواست اختراع خود را در آنها به ثبت برساند، ارسال نماید و تمام هزینه‌های متعلقه اعم از هزینه‌های ترجمه، حق‌الوکاله و حق‌الزحمه مربوط به دفاتر ثبت اختراع را در هر کشور تکرار نماید.
این روش سنتی که هم متقاضی ثبت اختراع و هم دفاتر ثبت اختراع کشورها را (به لحاظ حجم زیاد کاری که برای بررسی ماهوی تقاضای دریافتی ایجاد می‌شد) با مشکل مواجه می‌کرد، موجب گردید که در سال 1967 پیش‌نویس یک پیمان یا معاهده بین‌المللی در مورد همکاری ثبت اختراع، با عنوان کنوانسیون پاریس تهیه گردد. این پیش‌نویس در سال 1970 در یک کنفرانس در سطح دیپلماتیک در واشنگتن به تصویب رسید و توافق شد که از سال 1978 به اجرا در آید. این معاهده یک رویه یکسان برای اقدام جهت ثبت اختراع جهت محافظت از اختراعات در کشورهای عضو فراهم می کند. یک تقاضا نامه تکمیل شده برای ثبت اختراع تحت نظارت PCT یک درخواست بین المللی یا درخواست PCT نامیده می شود.
بدین ترتیب این معاهده از سال 1978 با عضویت 18 کشور، قدرت و اعتبار اجرایی پیدا کرد و نهایتاً یک نظام بین‌المللی بر ثبت اختراعات حاکم گردید که متقاضی تنها با تنظیم یک اظهارنامه (اظهارنامه بین‌المللی) در یک زبان (زبانهای تأیید شده) می‌تواند از آثار و امتیازات آن اظهارنامه در کشورهایی که خود انتخاب مینماید (از بین کشورهای عضو معاهده) برخوردار گردد.
یک درخواست بین المللی توسط موسسه دریافت کننده به یک زبان تکمیل می شود و سپس بررسی و جستجو در مورد قابل ثبت بودن اختراع مورد نظر توسط سازمان جستجوگر بین المللی انجام می شود. همچنین این موضوع توسط سازمان بین المللی مسئول بررسی اولیه (IPEA) مورد آزمون اولیه قرار می گیرد. در نهایت مراحل آزمون و گرنت توسط سازمان ملی و منطقه ای مربوطه مورد رسیدگی قرار می گیرد.

اهداف معاهده همکاری ثبت اختراع
1- اقتصادی نمودن روند ثبت اختراع در سطح بین‌المللی
2- ساده کردن امور مربوط به ثبت اختراع برای کشورهای عضو
3- فراهم نمودن امکان دسترسی سریع عموم به اطلاعات موجود در اسناد اختراعات
4- مشارکت هر چه بیشتر کشورها در توسعه و پیشرفت فناوری
این معاهده بعد از کنوانسیون پاریس، مهمترین دستاورد در همکاریهای بین‌المللی در زمینه ثبت اختراع به شمار می‌آید.

مزایای معاهده همکاری ثبت اختراع
معاهده همکاری ثبت اختراع، امتیازات زیادی در بردارد که به اختصار عبارتند از:

1) برای کشورهای عضو
• استحکام بخشیدن به همکاری با سایر کشورها و مجامع بین‌المللی
• دسترسی آسان به سیستم PCT از سوی مخترعان و واحدهای تولیدی صنعتی
• تسهیل ورود فناوری به کشور
• عدم پرداخت هر گونه حق عضویت از سوی کشور متقاضی
• ایجاد کار و درآمد برای وکلای بومی
• دریافت اظهار نامه‌های ثبت بین‌المللی منتشر شده توسط کشورهای عضو
• دریافت نشریات PCT به صورت رایگان
• ایجاد فرصتهای مناسب برای انتقال فناوری
• ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری یرپایه پیشرفت فناوری در صنعت بومی
• ایجاد اشتغال و ایجاد مهارت و افزایش کیفیت بالای محصولات تولیدی و افزایش صادرات

2) برای اداره‌های ثبت اختراع ملی
• استفاده از این سیستم، موجب می‌شود تا رسیدگی در فاز ملی آسان گردد، چرا که قبلاً، مقامهای صلاحیت دار بین‌المللی آن را مورد بررسی قرار داده‌اند.
• این معاهده، هیچ تأثیری و دخالتی بر روی هزینه‌های دریافتی دفاتر ثبت ندارد.

3) برای مخترعین
• با تسلیم فقط یک اظهارنامه از تأثیر و اعتبار آن در تمام کشورهای عضو PCT برخوردار خواهند شد
• در مقایسه با سیستم سنتی، متقاضی فرصت بیشتری خواهد داشت تا نسبت به حمایت از ااختراع خود در کشورهای دیگر، تصمیم‌گیری نماید.


موافقتنامه تریپس (TRIPS)

موافقتنامه تریپس (Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights) یکی از اجزاء سند نهایی مذاکرات اروگوئه و یکی از سه رکن موافقتنامه‌های سازمان تجارت جهانی (شامل موافقتنامه‌های مربوط به تجارت کالا، خدمات و مالکیت فکری) است. این موافقتنامه، جامعترین سند بین‌المللی در مورد حقوق مالکیت فکری است و حوزه هایی مثل حق نسخه‌برداری (Copy Rights) و حقوق جانبی آن، علایم تجاری، علایم جغرافیایی، طرح‌های صنعتی، حق اختراع و طرح‌های ساخت مدارهای یکپارچه و اطلاعات افشا نشده یا اسرار تجاری را در بر می‌گیرد. این موافقتنامه:
• اصول اساسی حاکم بر سازمان تجارت جهانی را به حقوق مالکیت فکری تسری می‌دهد.
• استانداردهای حداقل را برای حمایت از حقوق حوزه‌های فوق نعیین می‌کند.
• اصلاحات و رویه‌های لازم برای اجرای حقوق مالکیت فکری در کشورهای عضو را تجویز می‌کند.
بر اساس این موافقتنامه، کشورهای عضو باید تغییرات لازم را در قوانین ملی خود به وجود آورده و خود را برای اجرای موافقتنامه آماده سازند. این مهلت برای همه کشورها، تا اول ژانویه 2006 تعیین شده که البته برای کشورهای کم توسعه یافته، قابل تمدید است.
بر اساس این موافقتنامه، کشورهای عضو، مکلف هستند که هیچگونه اقدامی که باعث تنزل سطح حمایت آن کشور از حقوق مالکیت فکری گردد، انجام ندهند.


ثبت اختراع

مراجع ثبت اختراع در ایران
برای ثبت اختراع باید به اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی واقع در تهران، خیابان میرداماد، تقاطع بزرگراه مدرس- میرداماد، مراجعه شود. در حال حاضر ثبت اختراع فقط در تهران و در اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی انجام می‌گیرد.
اختراعات قابل ثبت
اختراعاتی قابل ثبت‌‌اند که جدید بوده، حاوی ابتکار و دارای کاربرد صنعتی باشند.

اختراعات خارج از حیطه حمایت از اختراع
موارد زیر از حیطه حمایت از اختراع خارج‌اند:
1) کشفیات، نظریه‌های علمی و روشها ریاضی
2) طرحها و قواعد یا روشهای انجام کار تجارت و آنچه برای فعالیتهای صرفاً فکری یا بازی کردن می‌باشند.
3) روش معالجه بدن انسان یا حیوان از طریق درمان یا جراحی و همچنین روشهای تشخیص بیماریها که روی بدن انسان یا حیوان انجام می‌‌گیرند.

مدارک لازم برای ثبت اختراع
برای ثبت اختراع باید مدارک زیر تکمیل و به اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی تحویل گردد:
اظهارنامه ثبت اختراع در 3 نسخه: اظهارنامـه ثبت اختـراع فـرم مخصوصـی است که جزء اوراق بهادار می‌باشد و متقاضی می‌بایستی از واحد گردش اوراق بهادار مستقر در اداره کـل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی آن را تهیه و نسبت به تکمیل و امضاء آن اقدام نماید (نمونه‌ای از این فرم در انتهای پرسش و پاسخ آمده است)
توصیف مشروح اختراع در 3 نسخه: اختراع مورد ادعای مختـرع بـاید به طور کـامل شرح داده شود. در شرح اختراع باید تمام جنبه‌های اختراع ادعایی به طور واضح بیان گردد. در تهیه شرح اختراع از کاغذای A4 استفاده شود.
نقشه‌های اختراع در 3 نسخه: نقشه کامل اختراع باید با مرکب و از روی مقیـاس متـری تهیه و ذیل نقشه‌ها را متقاضی یا وکیل او امضاء نمایند. نقشه‌های اختراع باید روی کاغذ 34 سانتی‌متـر طـول و 22 سانتی‌متـر عـرض رسـم گردند و فقط از یک روی کاغذ استفاده شود.
ادعا در 3 نسخه: اینکه اختراع با ارائه راه‌حل عملی چه مشکلی را حـل مـی‌کنـد و چه مزایایـی دارد و اطلاعاتـی کـه میزان حمایت ناشی از حق ثبت را مشخص نماید.
فتوکپی شناسنامه مخترع یا مخترعین
قبض رسید بانکی حق‌الثبت اظهارنامه تقاضای ثبت اختراع

افراد دارای صلاحیت جهت اقدام برای ثبت اختراع
تقاضای ثبت اختراع می‌تواند توسط وکیل متقاضی انجام شود. در این صورت تقاضانامه باید همراه اصل وکالتنامه با رونوشت یا فتوکپی برابر اصل شده ضمیمه اظهارنامه شود.

سیستم ثبت اختراع در ایران
سیستم ثبت اختراع در کشور ما، سیستم اعلامی است. بر اساس این سیستم، ثبت اختراع طبق ادعای مخترع صورت می‌گیرد. یعنی ادعای مخترع مقرون به صحت تلقی شده و به شرط عدم سابقه ثبت، ادعای مخترع (با رعایت اینکه اختراع در حیطه حمایت ثبت قرار دارد یا خیر/ بند 4 پرسش و پاسخ) به ثبت می‌رسد.

اعتبار ورقه (سند) اختراع
در حقوق ایران مدت اعتبار ورقه ثبت اختراع به تقاضای مخترع 5 ، 10 ، 15 و یا منتهی به 20 سال خواهد بود که باید صراحتاً در ورقه ثبت اختراع قید شود.
اقدامات پس از قبول یا رد اختراع
در صورت قبول اختراع مراتب ثبت اختراع به صورت آگهی تهیه شده و جهت درج در روزنامه رسمی کشور تحویل متقاضی یا وکیل او می‌گردد. پس از درج در روزنامه رسمی یک نسخه از روزنامه به اداره مالکیت صنعتی ارائه و گواهینامه ثبت اختراع توسط اداره مزبور کامل شده و یک نسخه از توصیف، ادعا و نقشه اختراع ضمیمه و قیطان‌‌کشی شده با امضاء مدیر کل و ممهور به مهر اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی تسلیم متقاضی یا وکیل قانونی او می‌شود.
در صورت رد اختراع، کتباً (برگ اخطار اداری) به متقاضی یا وکیل قانونی او ابلاغ می‌گردد. در این صورت متقاضی یا وکیل قانونی او می‌تواند، ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ رد اظهارنامه نسبت به تقدیم دادخواست و شکایت از تصمیم اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی به مراجع ذیصلاح قضایی مستقر در تهران اقدام نماید. چنانچه در مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ تصمیم اداره مالکیت صنعتی نسبت به تقدیم دادخواست اقدام نشود، دیگر ادعا در مراجع ذیصلاح قضایی مسموع نخواهد بود.
ارزیابی و تأیید علمی اختراع و مرجع قانونی آن
منظور از ارزیابی و تأیید علمی اختراع جستجو و بررسی علمی سند اختراع توسط متخصصین مربوطه با استفاده از تجارب علمی، مشاوره‌ها و بانکهای اطلاعاتی داخلی و خارجی است و طبق قانون این ارزیابی توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و از طریق مراکز علمی، تحقیقاتی کشور صورت می‌گیرد. ارزیابی و تأیید علمی اختراع اختیاری است و هزینه ای ندارد. تقاضا برای ارزیابی و تأیید علمی اختراع هم می‌تواند از طریق شخص متقاضی و هم از طریق اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی صورت گیرد.

شرایط ارزیابی و تأیید اختراع
برای پذیرش تقاضای ارزیابی و تأیید علمی اختراع شرایط زیر ضروری است:
ثبت اولیه اختراع در مراجع حقوقی (اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی) و ارائه ورقه ثبت
ارائه تقاضای ارزیابی و تأیید علمی اختراع، همراه با مدارک کامل و مستند اختراع ثبت شده
ارزیابی و تأیید علمی اختراع بیش از 2 بار انجام نخواهد گرفت (بدین معنی که در صورت رد اعتبار علمی اختراع متقاضی تنها یکبار دیگر ارزیابی علمی آن توسط مرجع دیگری غیر از مرجع بررسی کننده اولیه، امکانپذیر است).

مرجع درخواست ارزیابی و تأیید علمی اختراع
برای درخواست ارزیابی و تأیید علمی اختراع لازم است که به ”اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری“ واقع در تهران، خیابان انقلاب، میدان فردوسی، خیابان فرصت جنوبی، شماره 71، طبقه پنجم مراجعه شود. علاوه بر اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری برای ارزیابی و تأیید علمی اختراع می‌توان به مراجع منطقه‌ای زیر نیز مراجعه کرد.
1) تهران بزرگ: سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، دانشگاه تهران (واحدهای IP)
2) مرجع منطقه‌ای مرکزی کشور، اصفهان، دانشگاه صنعتی اصفهان (واحد IP)
3) مرجع منطقه‌‌ای جنوب کشور، شیراز، دانشگاه شیراز (واحد IP)
4) مرجع منطقه‌ای شرق کشور، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد (واحدIP )
5) مرجع منطقه‌ای شمال‌غربی کشور، تبریز، دانشگاه تبریز (واحد IP)

مرجع درخواست حمایت از تکمیل اختراع و تجاری کردن اختراع
برای درخواست حمایت از تکمیل اختراع می‌توان مستقیماً به ”مراکز رشد“ و برای تجاری کردن اختراع مستقیماً به ”پارکهای فناوری“ مراجعه کرد. علاوه بر موارد فوق، کلیه مراجع منطقه‌ای (مراجع مندرج در بند 14) و اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری آماده راهنمایی و معرفی متقاضیان به مراکز رشد و پارکهای فناوری و دیگر نهادها و سازمانهای حمایت کننده از نوآوران، هستند. نشانی، تلفن و نمابر کلیه مراکز رشد و پارکهای فناوری را می‌توان از اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری دریافت کرد.

حمایت مالی برای ثبت اختراع در خارج از کشور
مخترعینی که اختراعات آنها واجد شرایط زیر باشند می‌توانند از حمایت مالی ثبت در خارج از کشور به میزان 50 درصد کل هزینه برخوردار شوند:
• اختراع آنها در داخل کشور (اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی) به ثبت رسیده باشد.
• ارزیابی و تأیید علمی از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (از طریق اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری و یا مراجع منطقه‌ای را دریافت کرده باشند.
• وکیل قانونی خود را انتخاب و معرفی کرده باشند.
• برای اختراع خود طرح کسب و کار (Business plan) تهیه کرده باشند.
• فرمهای مربوط به WPIS را تکمیل کرده باشد.
• مجوز حمایت مالی را از ”کمیته تخصصی ثبت اختراعات در خارج“ کسب کرده باشند.
برای آ‎گاهی بیشتر از نحوه ثبت اختراعات در خارج از کشور و برخورداری از حمایت مالی، به دستورالعمل تهیه شده در این زمینه در اداره کل امور نوآوران و ارزشیابی فناوری مراجعه شود.


http://www.farzaninstitute.com/index.php?option=com_content&task=view&id=395

/ 0 نظر / 2 بازدید